W tym artykule
Rola mediatora
Mediator prowadzi rozmowy, porządkuje kwestie sporne i pomaga stronom wypracować propozycje. Nie ocenia dowodów ze skutkiem właściwym dla wyroku i nie narzuca rozstrzygnięcia. Na zgodny wniosek stron może wskazać sposoby rozwiązania sporu, które nie są dla nich wiążące (art. 183³a Kodeksu postępowania cywilnego).
Każda strona samodzielnie ocenia, czy proponowane warunki są dla niej do przyjęcia. Może korzystać z własnego adwokata lub radcy prawnego. Wykształcenie prawnicze mediatora nie oznacza, że reprezentuje on uczestników.
Rozpoczęcie przed procesem lub w sądzie
Strony mogą zawrzeć umowę o mediację i wybrać mediatora przed wniesieniem pozwu. Jeżeli sprawa jest już w sądzie, możliwe jest skierowanie do mediacji w toku postępowania. Wspólne wskazanie osoby mediatora jest możliwe również po skierowaniu przez sąd.
W pierwszym kontakcie ustala się, czy mediator może przyjąć sprawę, czego dotyczy spór oraz jakie będą koszty i organizacja spotkań. Samo zapytanie o dostępność nie jest jeszcze wszczęciem mediacji.
Możliwe rezultaty
Ugoda może obejmować całość sporu albo jego część. Przykładowo strony uzgadniają spłatę zaległości, ale pozostawiają do dalszego rozpoznania żądanie odszkodowania. Mogą też zakończyć rozmowy bez porozumienia.
Ugoda zatwierdzona przez sąd ma moc prawną ugody sądowej. Dopiero spełnienie warunków jej zatwierdzenia i wykonalności pozwala korzystać z przewidzianej prawem drogi przymusowego wykonania.
Mediacja, negocjacje i arbitraż
W negocjacjach strony rozmawiają bez mediatora, osobiście lub przez przedstawicieli. W mediacji korzystają z pomocy bezstronnej osoby, zachowując decyzję o wyniku. W arbitrażu powierzają rozstrzygnięcie sądowi polubownemu na podstawie zapisu na taki sąd. Klauzula mediacyjna i zapis na sąd polubowny mają więc inne skutki.