Czym jest mediacja i czym zajmuje się mediator?
Mediacja pozwala stronom uzgodnić sposób zakończenia sporu przy udziale bezstronnego mediatora. Porozumienie wymaga zgody uczestników.
Przygotowanie do spotkania, rozmowy i ustalenia w ugodzie. Wybierz etap albo wyszukaj konkretną informację.

Przed pierwszym spotkaniem
Krótki opis sprawy, dokumenty i kilka wariantów porozumienia. Zobacz, jak je uporządkować, zanim spotkasz się z drugą stroną.
Przeczytaj poradnikMediacja pozwala stronom uzgodnić sposób zakończenia sporu przy udziale bezstronnego mediatora. Porozumienie wymaga zgody uczestników.
Zasady mediacji określają rolę uczestników i sposób ochrony rozmów. W postępowaniu sądowym trzeba uwzględnić również terminy i rozliczenie kosztów.
Prawo chroni rozmowy mediacyjne, ale nie powoduje, że wcześniej istniejące dokumenty tracą znaczenie dowodowe.
Ocenę propozycji ugodowej warto oprzeć na dowodach, kosztach, czasie oraz realnej możliwości otrzymania świadczenia.
Od wprowadzenia mediacji do Kodeksu postępowania cywilnego w 2005 r. zmieniały się jej organizacja, zachęty finansowe i relacja z procesem.
Prawo Unii Europejskiej wspiera mediację, pozostawiając państwom różne modele jej organizacji. W sporze transgranicznym szczególne znaczenie ma wykonanie ugody.
Mediacja obejmuje przygotowanie, rozmowy i zakończenie postępowania. Jej organizację uzgadnia się stosownie do rodzaju sporu.
Przygotowanie powinno pozwolić uczestnikom ocenić propozycje i podjąć decyzję podczas spotkania.
Zaproszenie powinno wskazywać spór, proponowanego mediatora i sposób udzielenia odpowiedzi. Nie wymaga przedstawiania całej argumentacji procesowej.
K.p.c. określa treść wniosku i warunki wszczęcia mediacji umownej. Kluczowe jest również doręczenie odpisu drugiej stronie.
Dobra klauzula określa sprawy objęte mediacją oraz sposób wyboru mediatora. Powinna ułatwiać rozpoczęcie rozmów, a nie tworzyć kolejną przeszkodę.
Odmowa udziału w mediacji i odmowa podpisania ugody to różne decyzje. W sprawie sądowej znaczenie mają termin odpowiedzi i możliwe rozliczenie kosztów.
Spotkanie zdalne wymaga zgody stron, odpowiednich warunków poufności oraz uzgodnienia sposobu podpisania dokumentów.
Wszczęcie sprawy sądowej nie wyklucza porozumienia. Rozmowy trzeba jednak prowadzić z uwzględnieniem terminów i czynności procesowych.
Obecnie mediacja zawiesza bieg przedawnienia w ustawowo określonym zakresie. Nie powoduje automatycznie rozpoczęcia pełnego terminu od nowa.
Prowadzenie rozmów nie wyklucza działań potrzebnych do ochrony roszczenia lub zachowania dowodu.
Tryb zależy od tego, czy mediację prowadzono na podstawie umowy, czy skierowania sądu. Od 2026 r. obowiązują nowe reguły dla mediacji umownej.
Nowy przepis nakłada obowiązek na sąd w określonych sprawach gospodarczych. Nie ustanawia obowiązkowej mediacji przed pozwem.
Wyrok C-75/16 z 14 czerwca 2017 r. dotyczy granic obowiązkowej procedury polubownej w sporze konsumenckim.
Pełnomocnik pomaga ocenić roszczenia, propozycje i skutki ugody. Jego rola różni się od bezstronnej roli mediatora.
Udział w rozmowach i uprawnienie do zawarcia ugody trzeba sprawdzić osobno. Błąd w reprezentacji może podważyć skuteczność porozumienia.
Specjalista może pomóc wyjaśnić kwestie techniczne lub finansowe. Strony powinny uzgodnić jego zadanie i znaczenie wyniku.
Przy większej liczbie uczestników kluczowe są zakres roszczeń, reprezentacja i sposób powiązania poszczególnych świadczeń.
Zgoda stron nie wystarcza do zawarcia każdej ugody z jednostką publiczną. Potrzebna jest ocena jej skutków i zgodność z właściwymi ograniczeniami.
Ugoda powinna jednoznacznie określać zobowiązania i zakres zakończenia sporu. Jej zatwierdzenie przez sąd wymaga odrębnej oceny.
Uznanie roszczenia i ugoda mają różne funkcje. Sformułowania użyte w dokumencie mogą wpływać na przedawnienie i zakres dalszego sporu.
Szeroka klauzula kończąca wszystkie rozliczenia może objąć więcej niż bieżący spór. Zakres ugody powinien odpowiadać rzeczywistym ustaleniom.
Porozumienie może zakończyć tylko część konfliktu. Pozostały zakres powinien być wyraźnie określony.
Harmonogram powinien określać pełną kwotę, terminy i skutki opóźnienia. Sama liczba rat nie wystarcza.
Odsetki należy rozliczyć osobno od kapitału i kosztów. W ugodzie trzeba ustalić także skutki późniejszego opóźnienia.
Rozliczenie między stronami i zwrot opłaty sądowej to odrębne kwestie. W ugodzie warto uregulować obie.
Zabezpieczenie należy dobrać do zobowiązania, majątku dłużnika i kosztu ustanowienia. Powinno działać także wtedy, gdy dobrowolna zapłata nie nastąpi.
Zmiana warunków jest możliwa za porozumieniem stron, ale wymaga uwzględnienia formy, zatwierdzenia i już istniejącego tytułu wykonawczego.
Rozmowy o robotach dodatkowych wymagają ustalenia zakresu prac, podstawy ich wykonania i sposobu rozliczenia.
Porozumienie o naprawie powinno określać usterki, sposób ich usunięcia i warunki odbioru. Ogólna deklaracja naprawy zwykle nie wystarcza.
Rozmowy o zaległych fakturach powinny rozpocząć się od ustalenia salda i przyczyn braku zapłaty.
Ugoda może porządkować zaległości, sposób korzystania z lokalu i warunki zakończenia najmu. Każdy z tych elementów wymaga odrębnego ustalenia.
Spór osobisty między wspólnikami często łączy się z prawami spółki, reprezentacją i formalnościami korporacyjnymi.
Przed rozpoczęciem rozmów trzeba określić prawo właściwe, język i sposób wykonania przyszłej ugody.
Rozporządzenie z 12 lutego 2026 r. zmieniło wynagrodzenie i limity wydatków w mediacji cywilnej ze skierowania sądu.
Nowe przepisy dotyczą m.in. wniosków o zatwierdzenie ugody z mediacji umownej oraz elektronicznych dokumentów.
Na 15 października 2026 r. druk sejmowy nr 3008 pozostaje projektem ustawy. Nie zastępuje obowiązujących zasad wyboru mediatora.
Projekt wdraża zmienione przepisy unijne o konsumenckim ADR. Jest odrębny od ogólnych zasad mediacji cywilnej.
Międzynarodowy Dzień Mediacji przypada 15 października 2026 r. Ministerstwo Sprawiedliwości udostępniło informacje o wydarzeniach w Tygodniu Mediacji 12–16 października.